|
Wat is de eikenprocessierups?
De eikenprocessierups (Thaumatopoea processionea
Linnaeus (1758)) is een behaarde rups die in de maanden mei, juni en juli op
eikenbomen voorkomt. De rupsen gaan groepsgewijs, in processie, op zoek naar
voedsel in de vorm van eikenbladen.
Waar leeft de eikenprocessierups?
De eikenprocessierups komt oorspronkelijk uit
Zuid- en Midden-Europa. De rups heeft zich, vermoedelijk door de
klimaatsverandering, tegenwoordig ook in Nederland gevestigd. Zoals de naam al
aangeeft leeft hij vooral op gezonde eikenbomen (voornamelijk de zomereik), die
het beste gedijen op zandgrond. Maar je kunt de rups ook aantreffen op andere
boomsoorten zoals de beuk, berk en Amerikaanse vogelkers. Vooral in warme en
droge voorjaren gedijt de rups goed.
Hoe is de eikenprocessierups te herkennen?
De rupsen leven in groepen bijeen en maken op de
stammen of dikkere takken grote nesten. Dit gebeurt vooral aan de zonnige
zuidkant van de eikenbomen. De nesten bestaan uit een dicht spinsel van
vervellingshuidjes, met (brand)haren en uitwerpselen. Vanuit hun nesten gaan de
rupsen 's nachts in processie op zoek naar voedsel: de eikenbladeren. Zichtbaar
gevolg zijn kaalgevreten eikenbomen.
In welke stadia komt de eikenprocessierups voor?
De eikenprocessierups is de larve van de
nachtvlinder die haar eitjes in de maand augustus in de
 toppen
van de eikenbomen legt. De eitjes overwinteren daar. Eind april of begin mei
komen de rupsen uit de eitjes. Dan ondergaan de rupsen een vijftal vervellingen,
waarna ze in juli volgroeid zijn. Vervolgens verpoppen de rupsen zich in juli
tot vlinder. Van eind juli tot eind augustus vliegen de vlinders uit (5 tot 20
km verder), ondertussen zetten de vrouwtjesvlinders hun eitjes af, waaruit
volgend voorjaar weer jonge rupsen komen.
Wanneer verschijnen de brandharen?
Het venijn van de
eikenprocessierups schuilt in de aanwezigheid van de vele microscopisch kleine
brandharen op de rups, die in de maanden april/mei vanaf het derde larvale
stadium naast de normale beharing verschijnen en die een actief
verdedigingsmechanisme voor de soort vormen.
Hoeveel brandharen heeft een rups?
Een volgroeide rups
heeft 700.000 tot 1 miljoen brandharen.
Hoe groot zijn de brandharen van de rupsen?
De brandharen zijn
ongeveer 2 tot 3 millimeter lang.
Hoe zien de brandharen er uit?
De brandharen hebben een pijlvorm met
weerhaakjes, die gemakkelijk de oppervlakkige lagen van de huid, ogen en
bovenste luchtwegen kunnen binnendringen.
Kunnen de eitjes overleven?
Wanneer de eitjes in augustus hoog in de boom
afgezet worden door de nachtvlinder worden ze bedekt met een bruine kitlaag
vermengd met haren van het achterlijf. Op deze wijze zijn ze goed gecamoufleerd
en nauwelijks van de schors te onderscheiden. Hoe zachter de winter vervolgens
is, des te groter de kans dat de eitjes de winterperiode overleven en er in het
voorjaar rupsen te voorschijn komen.
Waar leven de rupsen van?
Ongeveer gelijktijdig met het uitlopen van de
eikenbladeren komen de rupsen te voorschijn. Deze eikenbladeren zijn hun
belangrijkste en enigste voedingsbron. Bij een gebrek aan voedsel kan het
voorkomen dat ze hun voedsel zoeken bij andere boomsoorten zoals de berk, beuk
en Amerikaanse vogelkers. |
